Een besteksvereiste interpreteren vanuit wat niet verboden is, is geen interpretatie — het is wensdenken
Wie uit een tolerantiebepaling ('afwijkingen tot 100% zijn conform') a contrario afleidt dat hij een gevraagd product helemaal niet hoeft aan te bieden, verdraait de bestekslogica en wordt terecht geweerd.
Wat gebeurde er?
De stad Antwerpen schrijft als aankoopcentrale een raamovereenkomst uit voor drinkwaterfonteinen. Het bestek vraagt bij de CO2-patronen twee formaten: een klein patroon van ongeveer 2 kg en een groot van ongeveer 4 kg. De technische specificaties vermelden dat volumes 'ruim geïnterpreteerd mogen worden' en dat 'afwijkingen van meer dan 100% als niet conform worden beschouwd'. Een inschrijver biedt voor beide posten uitsluitend patronen van 2 kg aan — tegen dezelfde prijs — en stelt dat een patroon van 2 kg binnen de 100%-tolerantie voor de 4 kg-post valt. De aanbesteder verklaart de offerte substantieel onregelmatig wegens het ontbreken van een prijs voor het grote patroon.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest illustreert hoe gevaarlijk het is om besteksbepalingen geïsoleerd te lezen in plaats van in hun context. De tolerantiemarge van 100% is bedoeld om variatie in productverpakkingen op te vangen — niet om de vereiste van twee formaten weg te interpreteren. De Raad benadrukt dat het bestek als geheel moet worden gelezen: de inventaris, de technische specificaties en het voorwerp van de opdracht wijzen alle in dezelfde richting. Bovendien bevestigt het arrest dat het specificeren van twee volumes geen verboden type-verwijzing is in de zin van art. 53 §4 van de wet overheidsopdrachten.
De les
Tolerantiebepalingen in technische specificaties verruimen de uitvoeringsmarge — ze heffen de onderliggende vereiste niet op. Wie uit een clausule over toegestane afwijkingen afleidt dat hij een gevraagd product helemaal niet hoeft te leveren, leest het bestek niet als geheel maar plukt er de passage uit die hem uitkomt.
Te onthouden
- Een tolerantiebepaling ('afwijkingen tot 100% zijn conform') kan niet a contrario worden gelezen als toelating om het gevraagde product niet aan te bieden — het bestek moet als geheel worden geïnterpreteerd.
- Het specificeren van twee volumeformaten (klein en groot CO2-patroon) is geen verboden type-verwijzing in de zin van art. 53 §4 wet overheidsopdrachten wanneer dit past binnen het voorwerp van de opdracht.
- Een inschrijver die uit eigen veiligheidsoverwegingen kiest om slechts één formaat aan te bieden, maakt een eigen keuze — dat is geen gebrek in het bestek.
- Een geweerde inschrijver heeft geen belang bij een middel tegen de gunning, tenzij hij aantoont dat zijn wering onterecht was of dat aan niemand mocht worden gegund.
- Tussenkomst wordt als niet verricht beschouwd bij laattijdige betaling van het rolrecht (art. 6 §3 KB 19 november 2024), tenzij overmacht of onoverkomelijke dwaling — een 'vergissing' volstaat niet.
Waarop letten
- Tolerantieclausules: lees ze altijd samen met de inventaris en de rest van de technische specificaties — ze bepalen de marge, niet de vereiste.
- Art. 53 §4 wet overheidsopdrachten: een middel over verboden type-verwijzing vereist dat u concreet aantoont welke ondernemingen of producten erdoor worden bevoordeeld of geëlimineerd.
- Tussenkomst bij UDN: het rolrecht moet binnen tien werkdagen na ontvangst van het overschrijvingsformulier betaald zijn, of uiterlijk bij sluiting der debatten.
Stel jezelf de vraag
Lezen wij tolerantiebepalingen in de context van het volledige bestek, of interpreteren we ze geïsoleerd in ons voordeel? Bieden wij voor elke afzonderlijke post in de inventaris effectief het gevraagde product aan, ook als de specificaties enige marge laten? Als wij menen dat de technische specificaties een onwettige type-verwijzing bevatten: kunnen wij concreet aantonen welk type, merk of fabricaat erdoor wordt bevoordeeld?
Gerelateerde arresten
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →