Wat het bestek zegt moet je beprijzen — ook als je vindt dat het er niet in hoort
Een inschrijver die tijdens prijstoelichting uitdrukkelijk bevestigt dat de coördinatie van de werken in de andere percelen niet in zijn offerte is begrepen, wordt terecht substantieel onregelmatig verklaard — ook als hij meent dat het bestek die coördinatie niet bedoelt.
Wat gebeurde er?
De gemeente Kalmthout schrijft de bouw van een turnhal uit in drie percelen. Het technisch bestek voor perceel 1 (architectuur en stabiliteit) bevat post 01.01.77 'Coördinatie van de verschillende werken', die bepaalt dat de aannemer moet instaan voor de coördinatie van de werken 'in de overige loten', met een uitgebreide taakstelling 'voor alle loten'. De prijs hiervoor zit vervat in de totaalprijs van post 01.01.70 'werfinrichting'. Tijdens het prijsonderzoek bevestigt de goedkoopste inschrijver uitdrukkelijk dat de coördinatie met de andere percelen niet in zijn offerte zit — volgens hem staat dat ook niet in het bestek. Na herhaald doorvragen concludeert de aanbesteder dat de offerte substantieel onregelmatig is. Twee van de drie inschrijvers worden om dezelfde reden geweerd.
Waarom doet dit ertoe?
Dit arrest maakt duidelijk dat een bestekbepaling niet dubbelzinnig wordt enkel omdat meerdere inschrijvers haar verkeerd lezen. De Raad beoordeelt de duidelijkheid vanuit het perspectief van een 'normaal zorgvuldige inschrijver, gespecialiseerd in de betrokken materie' — niet vanuit het percentage inschrijvers dat de bepaling begrepen heeft. Het arrest bevestigt ook dat een aanbesteder niet verplicht is om haar behoeften te formuleren als een klassieke pilootaanneming: zij kan de coördinatieverplichting invullen volgens haar eigen behoeften, ook in een minder omvattende vorm. Tot slot illustreert het dat de motiveringsplicht bij het prijsonderzoek proportioneel is: wanneer er geen abnormale prijzen worden vastgesteld, hoeft het verslag van nazicht het prijsonderzoek niet uitvoerig weer te geven.
De les
Het bestek als geheel lezen is geen optie maar een plicht. Wanneer een post uitdrukkelijk verwijst naar de coördinatie van werken in de overige loten en een taakstelling formuleert 'voor alle loten', kan een inschrijver niet volhouden dat dit enkel interne coördinatie betreft. Wie twijfelt over de reikwijdte van een bestekbepaling, moet vóór inschrijving vragen stellen — niet achteraf de eigen lezing opdringen via de prijstoelichting.
Te onthouden
- Een bestekbepaling die uitdrukkelijk verwijst naar de coördinatie 'in de overige loten' en een taakstelling 'voor alle loten' formuleert, legt een coördinatieverplichting op die verder gaat dan het eigen perceel — ook zonder formele pilootaanneming.
- Het feit dat twee van de drie inschrijvers een bestekbepaling verkeerd interpreteren, toont op zichzelf niet aan dat het bestek onduidelijk is. De duidelijkheid wordt beoordeeld vanuit een normaal zorgvuldige inschrijver, gespecialiseerd in de materie.
- Een aanbesteder kan de coördinatieverplichting invullen overeenkomstig haar eigen behoeften — zij hoeft niet de volledige structuur van een pilootaanneming op te zetten.
- Een specifieke coördinatieplicht binnen het eigen perceel sluit een algemene coördinatieplicht met de overige percelen niet uit.
- Bij het algemeen prijsonderzoek (art. 35 KB 2017): wanneer geen abnormale prijzen worden vastgesteld, hoeft het verslag van nazicht dit niet uitvoerig te motiveren — de motieven mogen ook uit de dossierstukken blijken.
- Civielrechtelijke interpretatieregels voor overeenkomsten gelden niet onverkort voor besteksinterpretatie: het staat in de eerste plaats aan de aanbesteder om haar technische eisen te interpreteren.
Waarop letten
- Bij opdrachten in percelen: controleer of het bestek van één perceel coördinatieverplichtingen oplegt voor de andere percelen, en verwerk die kost in de juiste post.
- PM-posten (pro memorie) die zijn opgenomen onder een TP-post (totale prijs): de kost is inbegrepen in de totaalprijs, ook als er geen afzonderlijk bedrag wordt gevraagd.
- Prijstoelichting: wees uiterst voorzichtig met wat u schrijft — een uitdrukkelijke bevestiging dat een besteksvereiste niet in uw offerte zit, is het sterkste bewijs voor substantiële onregelmatigheid.
Stel jezelf de vraag
Hebben wij het bestek als geheel gelezen, of lezen wij elke post geïsoleerd vanuit de gangbare praktijk in de sector? Als een post verwijst naar 'de overige loten' of 'alle loten': hebben wij die coördinatiekost effectief verrekend in onze totaalprijs? Als wij twijfelen over de reikwijdte van een bestekbepaling: stellen wij vóór de indiening een vraag, of vullen wij het stilzwijgend in volgens onze eigen interpretatie?
Over deze databank
De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege in België. Bij geschillen over overheidsopdrachten — van de gunning van een contract tot de uitsluiting van een inschrijver — is het de Raad van State die in laatste instantie oordeelt. De arresten in deze databank zijn door TenderWolf samengevat in begrijpelijke taal, met concrete lessen voor inschrijvers en aanbestedende overheden. Bekijk alle arresten →